HIV trong Tai Mũi Họng

Thứ sáu, 17 Tháng 9 2010 10:38 GS Ngô Ngọc Liễn

HIV-AIDS TRONG TAI MŨI HỌNG (HIV-AIDS IN EAR NOSE AND THROAD): Những biểu hiện bệnh lý của nhiễm HIV-AIDS trên lĩnh vực tai – mũi – họng đầu cổ rất nhiều, có thể xếp thành 3 nhóm: 1. Nhiễm khuẩn cơ hội do suy giảm miễn dịch; 2. Tác động trực tiếp của nhiễm HIV; 3. Các khối u do suy giảm miễn dịch tạo ra.  Theo vị trí giải phẫu, có những biểu hiện sau đây:

Tai : Thường thấy nhất là saccôm Kaposi (xem chú thích ở dưới) ở vành tai, ống tai ngoài và màng nhĩ ít bị hơn. Cũng có ít trường hợp nhiễm nấm nặng ống tai ngoài. Người lớn dễ bị viem tai giữa thanh dịch, còn trẻ em ít bị hơn. Có lẽ là do hậu quả của suy giảm chức năng vòi nhĩ do các khối u ở vòm họng, nhiễm virus tái phát, hoặc dị ứng tăng mạnh hơn khi nhiễm HIV. Suy giảm sức nghe thường là ở âm vực tần số cao, do thương tổn thần kinh giác quan – cũng có điếc dẫn truyền do các nguyên nhân đã nêu ở trên hoặc do u hạt Pneumocystis carinii ống tai ngoài – Có những thương tổn ở hệ thần kinh trung ương biểu hiện nghe kém, đo được khi ghi điện nao thính giác, là do nhiễm HIV kết hợp với bệnh giang mai – thần kinh, khối u hoặc nhiễm khuẩn cơ hội (Cryptococcus và nhiễm Cytomegalovirus) hoặc do tác dụng phụ của thuốc. Khi cần có thể trích rạch màng nhĩ, đặt ống thông khí nhưng phải rất thận trọng vì đã tìm thấy virus HIV trong tai giữa khi nuôi cấy. Liệt mặt có thể thứ phát do herpes hoặc viêm nhiễm hệ thần kinh trung ương.

Mũi: thường biểu hiện ngạt mũi, chảy mũi do khối u, nhiễm virus, viêm xoang, nấm mũi do Rhinospiriduim hoặc dị ứng – miễn dịch. Trong xoang có thể thấy saccôm Kaposi hoặc u lympho. Viêm xoang rất thường gặp, vì tần suất nhiễm virus và dị ứng tăng lên khi nhiễm HIV. Tác nhân gây bệnh cũng là loại thường gặp hoặc là loại nhiễm khuẩn cơ hội, nấm hoặc Mycobacterium. Cũng có thể chọc rửa xoang để chẩn đoán hoặc điều trị. Mặc dù ít khi tìm thấy virus hoặc động vật nguyên sinh nhưng vẫn nên cho cấy tìm nấm và Mycobacterium. Có những ổ loét rất lớn do herpes ở tiền đình mũi và vùng da kế cận, kháng thuốc với acyclvir. Ngạt tắc mũi do quá phát tổ chức VA tồn dư hoặc do bệnh lý lympho – hạch nhiễm HIV cũng không hiếm thấy. Nếu là VA thì có thể nạobỏ, nhưng không nên đụng vào u lymphô. Saccôm Kaposi là loại u ác tính hay gặp nhất ở mũi. Chảy máu cam có thể do nguyên nhaâ khối u hay ban xuất huyết giảm tiểu cầu tự phát.

Họng – miệng: Rất nhiều biểu hiện, thường gặp nhất là do nấm Candida, tiếp sau đó là nhiễm virus, nhất là herpes. Bạch sản có lông là loại bệnh lý mới do kết hợp giữa AIDS và nhiễm virus Epstein – Barr vào các tế bào biểu mô ở bờ lưỡi. Nhiều khi xuất hiệnổ loét lớn vài cm, giống như loét aphtơ cỡ lớn ở vùng amidan khẩu cái (bôi kem cocticoid tác dụng tại chỗ có hiệu quả tốt) – Cần phân biệt các ổ loét ấy với u lympho ăn mòn. Nếu điều trị hai tuần không có kết quả, cần phải làm sinh thiết. Thường gặp khối u trong khoang miệng như saccôm Kaposi, ít gặp hơn là u lymphô không Hodgkin và carcinom tế bào vẩy. Saccôm kaposi và u lymphô có thể xuất hiện ở amidan khẩu cái. Viêm amidan do tác nhân thông thường hoặc Mycobacterium avium nội bào, có thể có các ổ loét lớn ở amidan hoặc vùng lân cận lan tới – cũng có những bệnh tích của vòng lympho Waldeyer do saccôm Kaposi hoặc quá phát nang lành tính do nhiễm HIV.

Thanh quản: Khàn tiếng thường gặp, do phù nề dây thanh vì ho nhiều hoặc sau tia xạ hoặc tắc bạch mạch vì saccôm Kaposi – Có thể liệt dây thần kinh hồi quy vì nhiễm cytomegalovirus. Saccôm Kaposi ở đáy lưới, hạ họng hoặc thanh quản cũng có thể gây khàn tiếng và tiến triển gây tắc nghẽn đường thở.

Đầu cổ: – Tuyến mang tai quá phát ở 30% trẻ do bị nhiễm virus hoặc do hiện tượng tự miễn dạng Sjogren. Ở người lớn, thường thấy hơn là các khối u ác tính như saccôm Kaposi, u lympho, carcinoma nang tuyến.v.v… hay xuất hiện cả hai bên.

Các khối u bên cổ thường là hạch, có thể nhỏ dần theo tiến trình của bệnh. Nếu theo dõi trong 3-6 tháng mà vẫn giữ nguyên trạng thì không cần sinh thiết – Có thể là hạch liên quan đến saccôm Kaposi hoặc u lymphô.

Nhiễm khuẩn cơ hội ở cổ có thể do Mycobacterium avium nội bào hoặc lao. Vì hạch cổ thường gặp trong AIDS nên khó chẩn đoán xác định nguyên nhân, có thể chọc sinh thiết bằng kzim nhỏ nếu triệu chứng toàn thể có nhiều thay đổi hạch to nhanh.

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: