GÂY MÊ TRONG THỦ THUẬT SOI GẮP DỊ VẬT ĐƯỜNG THỞ

theo http://www.vnanesth.org/?act=category_knowledge&mid=0&cid=49&iid=86
Dị vật đường thở là một cấp cứu trong lĩnh vực Tai- Mũi- Họng. Sự chẩn đoán nhanh và xử trí chính xác sẽ tránh được nguy hiểm cho bệnh nhân. Dị vật đường thở có thể gây nên co thắt thanh khí quản,tăng tiết trong lòng khí phế quản và gây nên tình trạng thiếu oxy cho người bệnh. Có nhiều phương pháp gây mê để soi gắp dị vật đường thở nhưng ở Bệnh viện TW Huế chúng tôi dung phương pháp gây mê toàn thân kết hợp với thông khí qua màng giáp nhẫn . Phương pháp này có nhiều ưu điểm như:

– Có thể thực hiện bởi những phương tiện sẵn có trong phòng mổ như bóng cứng , bóng mềm, bình oxy, catheter…

– Rẻ tiền

– Kết quả rất tốt

– Có thể tiến hành không chỉ ở các bệnh viện trung ương mà còn có thể thực hiện ở các bệnh viện tuyến dưới.

– Sau khi làm thủ thuật công việc chăm sóc bệnh nhân nhẹ nhàng

Tuy nhiên điều quan trọng là phải có một ê kíp làm việc có năng lực.Hiện nay máy thở có chế độ thông khí phụt tia hoặc thở oxy tần số cao thì rất tiện dụng nhưng giá thành quá đắt, không thể phổ biến rộng rãi được. Do vậy phương pháp gây mê toàn thân kết hợp với thông khí qua màng giáp nhẫn là một phương pháp có hiệu quả trong thủ thuật soi gắp dị vật đường thở.

Summary

Anesthesia for removing the foreign bodies in ENT emergency.

The rapid diagnostis and correct management will avoid the danger for the patients.

Foreign body inhalation can cause tracheolaryngospasm, increases secretions and hypoxia is a severe complication. There are many technique in anesthesia can be employed following foreign body inhalation. In our hospital, we used general anesthesia combined with transtracheal jet ventilation. This technique has many advantages:

* Can realize by all available means ( ballon, hose, catheter…)

* Inexpensive.

* Excellent results.

*Can realize not only in central hospital but also in regional hospitals.

*To look after patients postoperative comfortably.

However, it is important to have a skillfull group ( anesthesists, surgeons.. ). Now, the ventilator with jet ventilation is currently very expensive . Therefore, general anesthesia combined with transtracheal jet ventilation is a good method the treatment of foreign body inhalation.

1. ĐẶT VẤN ĐỀ

Dị vật đường thở là một cấp cứu trong lĩnh vực Tai-Mũi-Họng

Chẩn đoán nhanh, xử trí đúng sẽ cứu sống được người bệnh

Có nhiều kĩ thuật gây mê để soi gắp dị vật đường thở.

ở khoa GMHS Bệnh viện TW Huế chúng tôi dùng phương pháp:” Gây mê toàn thân phối

hợp với thông khí qua màng giáp nhẫn”

2.MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Phối hợp với phẫu thuật viên trong thủ thuật nội soi để lấy dị vật đường thở dễ dàng.

. Nêu lên một phương pháp không chỉ triển khai được ở các bệnh viện trung ương mà còn có thể áp dụng ở các bệnh viện tuyến dưới.

3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng

– 25 bệnh nhân bị dị vật đường thở vào khoa Tai-Mũi-Họng Bệnh viện TW Huế.

– Tuổi nhỏ nhất :18 tháng , tuổi lớn nhất :30 tuổi.

– A.S.A : 3-4

3.2 Phương pháp nghiên cứu

3.2.1 Thuốc : có 2 loại

+ Thuốc gây mê : Lidocain 1% , Fentanyl , Propofol , Suxamethonium , Isofluran.

+ Thuốc hồi sức : Atropin , Adrenalin , Depersolon , Salbutamol…

3.2.2 Dụng cụ : có 2 nhóm

+ Nhóm 1 dùng để thông khí qua đường nội soi ( ống nội khí quản, oxygen, balloon, ho?c bóng m?m.)

+ Nhóm 2 dùng để thông khí qua màng giáp nhẫn (catête 14G,16G, 18G, ống nối, nội khí quản số 4;5 , oxygen , bóng bóp…)

3.2.3 Monitor theo dõi các chỉ số sống còn như mạch, huyết áp, SpO2 cho bệnh nhân.

Luôn luôn chuẩn bị sẵn các phương tiện để đặt nội khí quản khi cần thiết

3.2.4 Kỹ thuật tiến hành:

– Lấy 1 đường chuyền tĩnh mạch tốt.

– Chuẩn bị sẵn 2 nguồn cung cấp Oxy.

– Cho bệnh nhân ngủ : Fentanyl 2-2,5 àg/kg, Propofol 2-2,5 mg/kg, Suxamethonium 1-2mg/kg, Isoflurane duy trì từ 0,5 -2,5%

– BS gây mê 1 hoặc kỹ thuật viên gây mê thông khí bằng cách bóp bóng bằng tay qua đường mũi- khí- phế quản.

– BS gây mê 2 xác định mốc màng giáp nhẫn , chọc catheter vào khí quản, cố định, lắp nối với hệ thống thông khí qua màng giáp nhẫn.

Cách thức thông khí như sau: Bóp bóng bằng tay oxy 100%, tần số 60-100 lần/ phút, nồng độ thuốc mê hơi Forane 0,5-2,5 %

– Khi phẫu thuật viên đưa ống soi vào khí quản bệnh nhân, bác sĩ gây mê hồi sức gắn thêm hệ thống thông khí qua đường nội soi .

Cách thông khí như sau: Bóp bóng bằng tay oxy 100%, tần số 20-30 lần/ phút

– Trong quá trình soi gắp dị vật nếu SpO2 < 90%, chúng tôi đề nghị phẫu thuật viên ngừng soi, bít kín lỗ nhìn để tăng thông khí, khi SpO2 ổn định, phẫu thuật viên tiếp tục thao tác. Nếu SpO2 không đảm bảo thì phải đặt ống NKQ để đảm bảo O2 cho bệnh nhân.

4. KẾT QUẢ

4.1. Số lượng

– Từ 2001-2005 có 25 bệnh nhân bị dị vật đu?ng thở : 18 nam và 7 nữ.

– Loại dị vật : hạt lạc, mảnh đồ chơi, mảnh kim loại…

– Vị trí dị vật: Phế quản trái: 8, pế quản phải: 11, khí quản : 6

4.2. Thời gian soi gắp:

Trung bình 70± 25 phút (ngắn nhất: 30 phút , dài nhất:120 phút )

4.3. Tỉ lệ thành công và tai biến

4.3.1. Tỉ lệ thành công :100% có BN dị vật đường thở đều được soi gắp thành công.

4.3.2. Tỉ lệ tai biến:

+ Tử vong : 0%

+ Tràn khí màng phổi 1 ca (1/25): nguyên nhân do dị vật bằng kim loại, sắc cạnh,

ở rất sâu trong phế quản trái. Tai biến được phẫu thuật viên nghi ngờ trong và sau khi soi gắp và báo bác sỹ gây mê hồi sức để theo dõi sát và sau 12 giờ kể từ khi lấy được dị vật ra bệnh nhi được dẫn lưu màng phổi do tràn khí, sau 2 ngày rút dẫn lưu.

+ Tràn khí dưới da vùng cổ quanh chổ chọc catête: 5 ca (lượng ít không cần can thiệp).

+ Có 4 bệnh nhân phải đặt NKQ tạm thời trong khoảng 10 phút để thông khí. Sau đó rút nội khí quản và tiết tục soi gắp theo phương pháp thông khí như đã nghiên cứu.

4.4. Sự biến đổi các dấu sống còn

Tr­ích soi Trong soi Sau soi
Mạch (lần phút) 90±15 110±25 95±20
Huyết áp tối đa (mmHg) 110±20 125±20 120±15
Huyết áp tối thiểu (mmHg) 70±10 75±15 75±10
SpO2 (%) 92±8 95±5 97±3

5. BÀN LUẬN

Gây mê toàn thân kết hợp với thông khí qua màng giáp nhẫn có nhiều ưu điểm:

– Có thể thực hiện bởi những phương tiện có sẵn : balloon, bình O2 , Catheter…

– Không đắt

– Kết quả tốt.

– Triển khai được không những ở các trung tâm y tế lớn mà có thể ở các bệnh viện tuyến dưới

– Sau thủ thuật chăm sóc bệnh nhân nhẹ nhàng.

– Tuy nhiên cần có 1 êkíp phẩu thuật viên, Bác sĩ gây mê và cộng sự có năng lực và giàu kinh nghiệm để tránh các tai biến có thêớ xảy ra.

6.KẾT LUẬN

– Hiện nay trên thế giới có nhiều phương pháp gây mê để soi gắp dị vật đường thở . Các phương tiện hiện đại như máy gây mê có chế độ thông khí phụt tia(Jet vetilation) hay các ống nội soi mềm có hệ thống gắp dị vật đường thở giá thành rất cao, chưa thể phổ biến rộng rãi.

– Bên cạnh các phương pháp đang được dùng hiện nay chúng tôi đă áp dụng phương pháp gây mê toàn thân kết hợp với thông khí hỗ trợ qua màng giáp nhẫn để soi gắp dị vật đường thở. Bước đầu áp dụng chúng tôi thấy đây là 1 phương pháp có nhiều ưu điểm, rất phù hợp với hoàn cảnh của nước ta nói chung và bệnh viện TW Huế nói riêng.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1-Manuel d’anesthesie pediatrique

2-Protocole d’anesthesie-reanimation

3-Principles and pratice of Anesthesiology

4- Clinical Anesthesiology

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: