XỬ TRÍ CHẢY MÁU MŨI TÁI PHÁT SAU CHẤN THƯƠNG

Nguyễn Trọng Minh*, Trần Minh Trường*, Hoàng Bá Dũng*

TÓM TẮT

Chảy máu mũi tái phát sau chấn thương thường là nặng vì mất nhiều máu và diễn tiến nhanh có thể nguy hại đến tính mạng bệnh nhân, đòi hỏi cấp cứu kịp thơi.

Với đặc điểm về cơ thể học của mũi mà khi bị chấn thương thường chảy máu có xuất điểm từ phần trước (chiếm trên 80% trường hợp) và phần còn lại là từ mũi sau chủ yếu quanh vùng hố bướm khẩu cái, xoang hàm.ngoài việc khám kỹ toàn thân cũng như các xét nghiệm thường quy được đưa ra để đánh giá một cách đầy đủ tình trạng đầu,cổ của bệnh nhân, chúng tôi cũng muốn giới thiệu về sự kết hợp của việc dùng DSA(chụp mạch máu hoá xoá nền bằng kỹ thuật số) trong chẩn đoán và góp phần xử trí chảy máu mũi tái phát sau chấn thương,chúng tôi cũng đưa ra một số kết quả ban đầu

SUMMARY

MANAGEMENT OF RECURRENT EPISTAXIS FROM TRAUMA

Nguyễn Trọng Minh, Trần Minh Trường, Hoàng Bá Dũng * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Special issue of Medical Research – Vol. 6 – Supplement of No 1 – 2002: 21 – 24

All of the recurrent epistaxis cases from postrauma are seriously cases because the loss of blood and the quick of its dangerous process and may threatening to the victims, the first aid must be done as quick as possible.The vascular anatomy of the nose and clinical observation have led to the division of epistaxis into anterior and posterior locations. Anterior epistaxis bleeding site has a almost originates from Kiesselbachs area on the anterior septum. The majority of bleeding sites (80% cases) in all age groups are anterior and accessible to local treatment. Bleeding sites not visible on anterior rhinoscopy traditionally have been assumed to originate posteriorly from the vicinity of the sphenopalatine foramen and maxillary sinuses. A general physical examination and thorough head and neck evaluation then is very important and sinus films (Blondeau &Hirtz) or CT scan must be needed to evaluate for patienthead &neck, especially, wed like to introduce the role of the DSA (Digital Subtraction Angiography) in diagnosis and management of recurrent epistaxis and some early results.

ÐẶT VẤN ÐỀ

Chảy máu mũi là một trong những bệnh lý hay gặp nhất trong lĩnh vực cấp cưú của chuyên khoa TMH.

Công việc đầu tiên là cầm được máu, nếu không từ đây có thể đe dọa lên sinh mạng bệnh nhân,BS Tai Mũi Họng là người được huấn luyện về chuyên môn, phải là người đầu tiên cầm máu và cũng là người tìm nguyên nhân để điều trị cho bệnh nhân lâu dài.

– Xảy ra ở đàn ông nhiều hơn đàn bà trong tất cả các tai nạn mà chúng tôi đã gặp

– Những trường hợp chảy máu mũi tái phát do chấn thong hầu hết là trầm trọng,nguy kịch,gặp mọi nhóm tuổi nhưng chủ yếu là thanh niên từ 20-30 tuổi

– Vậy mục đích của đề tài này dựa trên những thực tế tình hình chấn thương vừa nêu sự kết hợp những phương tiện sẵn có trong tay của cơ sở là Chụp động mạch với kỹ thuật số hóa xoá nền (Digital Substraction Angiography, DSA) và Nội soi mũi xoang được chúng tôi áp dụng trên lâm sàng với những bệnh nhân bị chảy máu tái phát sau chấn thương và thử đưa ra những nhận định ban đầu

Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của đề tài này là tìm nguyên nhân chính xác cũng như vị trí của chảy máu mũi tái phát sau chấn thương thông qua việc áp dụng các phương tiện DSA và Nội soi mũi xoang để tìm và hướng xử trí với các bước sau :

– Ðánh giá mức độ chảy máu mũi (nhẹ, trung bình và nặng)

– Chỉ định cho sự can thiệp của các phương tiện chẩn đoán (DSA va Nội soi)

– Xử trí: + Số trường hợp làm tắc mạch (Embolization)

+ Số % thắt động mạch.

+ Xử trí khác

– Thử đưa ra một phác đồ xử trí những trường hợp chảy máu tương tự.

PHƯƠNG TIỆN & PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Tiêu chuẩn chọn bệnh

Tất cả bệnh nhân có tiền sử chấn thương được nhập viện với triệu chứng lâm sàng là chảy máu mũi và đã được nhét bấc ít nhất một lần,chảy lại sau khi rút bấc.

Không phân biệt giới tính

Tuổi từ 16 trở lên (tuổi nhập viên tại B.V Chợ rẫy)

Tiêu chuẩn loại trừ:

Chảy máu mũi do chấn thương có tổn thương sọ não như dập não, máu tụ trong sọ v.v

Chảy máu do đang cao huyết áp và do các bệnh về máu

Những trường hợp chảy máu không do chấn thương

MỘT VÀI SỐ LIỆU & KẾT QUẢ

Thực tế có rất nhiều trường hợp chảy máu mũi tái phát, đặc biệt sau chấn thương và một số bệnh lý ở vòm

Năm 2000 có 104 ca chảy máu mũi nhập lầu 6b1 B.V Chợ Rẫy

Năm 2001 có hơn 120 ca chảy máu nhập viện, 1tuần có từ 1-2 ca

Tỷ lệ Nam:Nữ = 2 :1

Tuổi từ : 13 đến 83, trong đó tỷ lệ của

+ Chấn thương chiếm trên 40 %

+ CRNN : 24,5 %

+ Cao huyếp áp, bệnh lý liên quan về máu: 20%

+ U, bướu: 14 %

tất cả các trường hợp chảy máu đã sử dụng các biện pháp cầm máu thông thường, tuy vập vẫn còn những trường hợp chưa được hiệu quả

Có khoảng trên 20% trường hợp chảy máu tái phát, ngay sau khi rút bấc mũi hoặc khi đã xuất viện

Còn nhiều trường hợp khi xuất viện với chẩn đoán chưa rõ nguyên nhân (CRNN)

Trên 24% trường hợp chảy máu mũi CRNN

Trong số 40% chảy máu do chấn thương,đa số không rõ chính xác điểm hoặc nhóm động mạch gây chảy máu, nguy cơ chảy máu cao sau xuất viện mặc dù hiện tại không chảy máu – chúng tôi tập trung vào số bệnh nhân này để nghiên cứu trong đề tài này.

Việc ứng dụng các kỹ thuật mới vào chuyên khoa sẽ góp phần tìm nguyên nhân và một phần góp vào việc sử trí chảy máu mũi của những bệnh nhân trên cụ thể là:

Chụp mạch xoá nền góp phần chỉ điểm mạch máu đang chảy hoặc giúp cho can thiệp phẫu thuật

Việc sử trí sau đó sẽ dễ dàng hơn sau khi tìm được nguyên nhân và đặc biệt biết chính xác động mạch nào chảy máu.

Xử trí bên nào ?

Khoa Tai Mũi họng B.V Chợ rẫy bắt đầu áp dụng năm 2001 (11 ca chỉ riêng chấn thương và bị tái phát chảy máu lại)

Kết quả áp dụng

4 ca được làm tắc mạch (Embolization) thành công

* 7 ca phải tiếp tục xử trí tiếp do đã làm tắc mạch nhưng bị chảy máu lại hoặc chỉ làm với mục đích chẩn đoán (đm sàng) mà phải thắt động mạch, cụ thể:

2 ca phải thắt động mạch hàm trong

1 ca phải thắt động mạch cảnh ngoài

1 ca thắt động mạch sàng trước

2 ca đốt động mạch bướm khẩu cái qua nội soi

1 ca thắt động mạch Mặt bằng đường mổ ngoài

* Trong số 11 ca này 6 ca được làm bên phải và 5 ca bên trái

Sự theo dõi sau đó không ghi nhận trường hợp nào chảy máu lại, vì cỡ mẫu còn nhỏ chúng tôi cũng chưa thể đưa ra bất kỳ sự khẳng định nào về sự ưu việt của cách làm này xong sự phối hợp này theo chúng tôi là rất khả quan, chắc đem lại kết quả tốt.

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: